1. Alanın kullanımını belirleyin
İlk soru, alanı kimin kullandığıdır. Yaya yolları ve parklar insan ölçeğinde, alçak ve sıcak bir ışık ister; caddeler ve bulvarlar ise araç trafiği için daha yüksek direk ve daha geniş ışık dağılımı gerektirir. Meydan ve otoparklarda amaç alanın tamamını düzgün aydınlatmaktır.
Avrupa'da yol aydınlatması EN 13201 standardına göre sınıflandırılır: motorlu taşıt yolları M, yaya ve düşük hızlı alanlar (yaya meydanları dahil) P, çatışma bölgeleri (kavşak, döner kavşak, yaya geçidi, otopark girişi) C sınıflarıyla tanımlanır. Hedef sınıf, gereken ışık düzeyini ve dolayısıyla direk ve armatür seçimini belirler.
2. Direk boyunu seçin
Direk boyu, aydınlatılacak genişlik ve istenen atmosferle birlikte düşünülür. Pratikte kullanılan aralıklar aşağıdadır; yol genişliği arttıkça boy da artar.
| Alan | Tipik direk boyu | Not |
|---|---|---|
| Bahçe, peyzaj, yürüyüş yolu | 0,5–1,2 m (bollard) · 3–4 m | Göz hizasında, kamaşmasız ışık |
| Park yolu, site içi yaya aksı | 3,5–5 m | Dekoratif veya klasik direk |
| Site içi yol, otopark yolu | 5–7 m | Tek taraflı dizilim çoğunlukla yeterli |
| Cadde ve bulvar | 8–10 m | Genişliğe göre zikzak veya karşılıklı |
| Meydan, büyük otopark, kavşak | 6–12 m ve üzeri | Yüksek direk veya projektörlü çözüm |
3. Aralığı ve dizilimi planlayın
Direk aralığı genellikle direk boyunun 3 ila 4,5 katıdır: caddelerde yaklaşık 3,5 kat, site yollarında 4 kat, park yollarında 4–4,5 kat. Yol genişliği direk boyunu aşmıyorsa tek taraflı dizilim, 1,5 katına kadar zikzak, daha genişse karşılıklı dizilim uygulanır.
Projenize özel ön tahmin için proje hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz; kesin aralık seçilen armatürün ışık dağılımıyla yapılan fotometrik hesapla netleşir.
4. Malzemeyi iklime ve kullanıma göre seçin
Direğin ömrünü belirleyen en önemli etken malzeme ve yüzey korumasıdır.
- Çelik: Yüksek dayanım ve uygun maliyet; sıcak daldırma galvaniz ve üzerine elektrostatik toz boya ile korozyona karşı korunur. Cadde ve yüksek direklerde yaygındır.
- Alüminyum: Hafif, paslanmaz ve kolay şekil alır; ekstrüzyon profillerle modern ve LED gövdeli tasarımlara uygundur. Sahil ve nemli bölgelerde avantajlıdır.
- Alüminyum döküm: Klasik ve süslü formlar için; tarihi doku ve park projelerinde tercih edilir.
5. Armatürü ışık ihtiyacına göre seçin
Armatür seçerken watt değerine değil, ışık akısına (lümen), verimliliğe (lm/W) ve optiğe (ışık dağılımı) bakın. Aynı güçteki iki armatürden ışığı yola doğru yönlendiren optik, daha geniş aralıkla aynı aydınlık düzeyini sağlar.
Dış ortam armatürlerinde en az IP65 toz ve su koruması, vandalizm riski olan yerlerde yüksek IK darbe dayanımı aranmalıdır. Armatürün EN 60598 armatür güvenlik standardına uygunluğu şartnamelerde sıklıkla istenir.
6. Renk sıcaklığını ve rengi belirleyin
Tarihi dokular ve parklarda 2700–3000K sıcak beyaz, cadde ve meydanlarda 4000K nötr beyaz yaygın tercihtir. Doğal yaşam alanlarında amber ışık, ışık kirliliğini ve böceklerin ışığa çekilmesini azaltır. Direk gövde rengi RAL kartelasından projeye göre seçilebilir.
7. Temel, montaj ve bakımı düşünün
Direk; boyuna, rüzgâr yüküne ve zemine uygun beton temele ankraj bulonlarıyla bağlanır. Kablo girişleri, sigorta ve bağlantı kutusu için gövdede servis kapağı bulunması bakımı kolaylaştırır. Elektrik hattı çekmenin zor veya pahalı olduğu alanlarda solar direkler kazı ve kablo maliyetini ortadan kaldırır.
Proje hesaplayıcı Ücretsiz
Projeniz için kaç direk gerektiğini hemen hesaplayın.